Obiekty zabytkowe gminy Lubniewice

Najważniejszym zabytkiem Lubniewic jest gotycki kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 2 poł. XIV wieku, z neogotycką wieżą z 1882 roku, która stoi na miejscu wieży drewnianej z 1612 r. spalonej podczas pożaru kościoła w 1648 r. i późniejszej wieży kamiennej, która zawaliła się w 1785 r. Halowy kościół ma trzy przęsła nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym (w nawach bocznych oryginalnym, pochodzącym z XV wieku), z wyodrębnionym zamkniętym wielobocznie prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia. Wyposażenie wnętrza pochodzi z XVII i XVIII wieku. Zobaczyć tu można między innymi późnorenesansowy ołtarz główny z końca XVII wieku, drewniany, polichromowany z dwoma obrazami, siedmioma rzeźbami i złoconą snycerką. W polu centralnym „Ukrzyżowanie”, po bokach rzeźby św. Mateusza i św. Jana Ewangelisty. W drugiej kondygnacji obraz „Zmartwychwstanie Chrystusa” i rzeźby św. Marka i św. Łukasza. W zwieńczeniu rzeźba Chrystusa i dwa anioły po bokach. Na mensie tabernakulum z XVIII w. Z okresu wcześniejszego (pocz. XIV w.) - dwie późnogotyckie rzeźby przyścienne św. Katarzyny i św. Barbary, o wym. 150 x 80 cm, o dużej wartości artystycznej. Ponadto: ambona z końca XVII w. (drewniana, polichromowana z baldachimem i obrazami przedstawiającymi czterech ewangelistów), prospekt organowy z końca XIX w. (drewno politurowane ze złoceniami), dzwon z 1646 r. o śr. 63 cm, krucyfiks z końca XVII w., krucyfiks z II poł. XVIII w., chrzcielnica romańska, kapitel romański i urna antyczna z marmuru karraryjskiego. Ponadto świeczniki i lichtarze z XVIII w., kielichy mszalne z XVII i XVIII w., naczynia na wodę z XVIII i XIX w., pudełko na hostię z XVIII w. Na zewnątrz, obok zakrystii, wmurowany jest klasycystyczny nagrobek Jana Wolframa i jego rodziny z 1811 r.

Na terenie Lubniewic zachowały się dwa zamki zbudowane na miejscu średniowiecznego dworu przez rodzinę Waldow z 1793 roku, przebudowane w stylu neoklasycznym w 1846 roku. Nowy zamek z sześciokondygnacyjną neogotycką wieżą o wysokości 35 m, zwieńczoną w górze galeryjką widokową, usytuowany nad samym jeziorem Lubiąż, zbudowany został także przez Waldowów w 1909 r. i stanowił ich siedzibę aż do roku 1945. Założony na planie rozciągniętej litery „L”, o nieregularnej linii zabudowy, składa się z dwóch prostokątnych skrzydeł: zasadniczego i bocznego. Wnętrze Zamku przebudowane zostało w 1962 r. z zachowaniem jednak bogatego wystroju pierwotnego, m.in. kominków i pięknych pieców kaflowych. Uwagę wewnątrz zwraca przede wszystkim reprezentacyjny holl (zwany angielskim). Przy bocznym skrzydle południowym, od strony jeziora, znajduje się półkolista altana. W jej murach oraz na elewacji tarasu drugiej kondygnacji wieży, a także od strony dziedzińca w loggii, wmontowane były antyczne i starochrześcijańskie rzeźby i detale architektoniczne, przywiezione z Włoch przez dawnych właścicieli. Po 1945 r. zostały one wymontowane, niezabezpieczone uległy częściowo zniszczeniu i kradzieży. Nieliczne znajdują się w Muzeum Archeologicznym Środkowego Nadodrza - w Świdnicy k/Zielonej Góry. W ostatnich dniach III Rzeszy w zamku lubniewickim znajdowała się ponoć część hitlerowskiego urzędu kanclerskiego. Po zakończeniu wojny zorganizowano tu gimnazjum z internatem dla dzieci nauczycieli, którzy zginęli podczas wojny.

Stary Zamek usytuowany jest na wzniesieniu przy wschodnim brzegu jeziora Lubiąż. Prawdopodobnie wznosi się on na miejscu średniowiecznego zamku, o którym pierwsza wzmianka pochodzi z 1352 r. W 1364 r. wzmiankowany był tu dwór. Później istniał tu tzw. „Czerwony Dwór”, wymieniony w 1538 r., który uległ zniszczeniu podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Pałac jest budowlą neoklasycystyczną, piętrową, składającą się z dwóch prostokątnych skrzydeł. Skrzydło główne (dłuższe, 10-osiowe) posiada lekko wysunięte ryzality pośrodku, nakryte dachem siodłowym, a elewację południową zdobi herb rodziny von Waldow. Od strony wschodniej przylega skrzydło drugie (krótsze, 5-osiowe) usytuowane poprzecznie, nakryte dachem czterospadowym. Jego elewacja stanowiąca front pałacu, zaakcentowana jest trzykondygnacyjnym ryzalitem, w którym znajduje się wejście główne, poprzedzone cztero-kolumnowym portykiem. Wewnątrz pałacu znajdują się skromne dekoracje sztukatorskie.

 Ciekawe są też znajdujące się w pobliżu Lubniewic pałace w Gliśnie, Jarnatowie i Rogach. Nad południowo-wschodnim brzegiem jeziora wznosi się grodzisko słowiańskie z VII wieku. Z budowli ziemno-drewnianej dobrze za-chowała się oryginalna część ziemna. Grodzisko obejmuje majdan, wały i półkoliście zarysowane podgrodzie od strony południowej.

Wykaz obiektów zabytkowych wpisanych i nie wpisanych do rejestru zabytków znajdujących się na terenie gminy Lubniewice (wg Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Zielonej Górze - Delegatura w Gorzowie Wlkp.):

Lubniewice

1. Kościół parafialny p.w. Matki Bożej Różańcowej, nr rej. 29 z dnia 23.10.1976 r.,
2. Stary Zamek, nr rej. 326 z dnia 10.12.1990 r.,
3. Nowy Zamek, nr rej. 327 z dnia 10.12.1990 r.,
4. Park Zamkowy, nr rej. 375 z dnia 12.11.1991 r.,
5. Chata, ul. Jana Pawła II 2, nr rej. 336 z dnia 31.12.1990 r.,
6. Wieża - dzwonnica kościelna,
7. Brama zamkowa,
8. Domy przy ulicy Jana Pawła II, numery: 5, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 19, 21, 22, 30, 39, 40, 43, 45, 48, 50, 51, 65, 67, 69, 73, 75, 77, 79, 83,
9. Wozownia - obecnie Ośrodek Jeździecki, ul. Zamkowa,
10. Domy przy ul. Gorzowskiej, numery: 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 11a, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27,
11. Stajnia, ul. Gorzowska,
12. Bażanciarnia - obecnie Altana, ul. Gorzowska,
13. Dom, ul. Harcerska 1,
14. Dom, ul. Krótka 3,
15. Domy przy Placu Kasztanowym, numery: 1, 2, 3, 5,
16. Domy przy ul. Ogrodowej, numery: 1, 3, 5, 8, 10, 11, 12,
17. Domy przy ul. Osadników Wojskowych, numery: 2, 3, 4, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 22, 23, 24, 27, 31, 32, 33,
18. Domy przy ul. Skwierzyńskiej, numery: 2, 6, 7, 8, 10, 12, 16, 17, 18, 19,
19. Dom przy ul. Strzeleckiej 6,
20. Domy przy ul. Plac Wolności, numery: 2, 3, 6, 8,
21. Domy przy ul. Zamkowej, numery: 1, 2, 4,
22. Wieża widokowa przy drodze do Glisna,
23. Domy numer: 8, 13 przy drodze do Glisna,
24. Cmentarz, ul. Jana Pawła II,
25. Cmentarz przykościelny, ul. Osadników Wojskowych,
26. Cmentarz, ul. Strzelecka.

Jarnatów

1. Kościół p.w. Matki Bożej Szkaplerznej, nr rej. 185 z dnia 30.11.1976 r.,
2. Pałac, nr rej. 340 z dnia 31.12.1990 r.,
3. Założenie pałacowo-parkowe, nr rej. 350 z dnia 30.01.1991 r.,
4. Cmentarz katolicki, nr rej. 7A z dnia 20.07.1948 r.,
5. Brama pałacu,
6. Zespół folwarczny,
7. Stróżówka,
8. Stodoła,
9. Obora,
10. Spichlerz,
11. Budynek gospodarczy,
12. Kuźnia,
13. Gorzelnia,
14. Domy, numery: 4, 5, 7, 9, 17, 19, 21, 28, 31, 37/1, 37/3, 37/4, 37/5, 37/11,
15. Stodoła nr 9, Cmentarz przykościelny,
16. Cmentarz przy drodze do b. PGR Sobieraj,
17. Cmentarz - Mauzoleum.

Glisno

1. Kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusowego, nr rej. 61 z dnia 28.10.1976r.,
2. Pałac, nr rej. 13 z dnia 22.10.1976 r.,
3. Sztuczna ruina w zespole pałacowym,
4. Oficyna w zespole pałacowym,
5. Oficyna pałacowa II,
6. Stodoła w zespole folwarku pałacu,
7. Chlewnia w zespole folwarku pałacu,
8. Stajnia w zespole folwarku pałacu,
9. Gorzelnia w zespole folwarku pałacu,
10. Kaplica grobowa (Mauzoleum) Henochów w zespole pałacu,
11. Park krajobrazowy w zespole pałacowym,
12. Budynek b. szkoły,
13. Cmentarz przykościelny,
14. Cmentarz komunalny,
15. Domy numery: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 12, 13, 15, 18, 19, 24, 25, 26, 27, 30, 40, 41, 44, 45, 46, 48, 50, 52, 56, 57, 60, 64, 73, 74, 75, 76, 78, 80, 85, 86, 87, 88, 90, 91, 92, 93, 94, 96, 98, 104, 105, 106, 107, 110, 111, 112, 114, 116.

Rogi

1. Pałac, nr rej. 254 z dnia 27.04.1979 r.,
2. Dom, nr 15
3. Dom, nr 15/1 + obora + chlew,
4. Zespół folwarczny,
5. Park pałacowy,
6. Cmentarz rodowy,
7. Cmentarz.

Osiedle Świerczów

1. Budynek b. Zakładu Przemysłu Jedwabniczego „Silwana”,
2. Dom nr 2/4,
3. Chlew,
4. Stodoła,
5. Domy, numer: 3, 4, 5, 6,
6. Park pałacowy Świerczów-Jedlice.

Osiedle Trzcińce

1. Domy, numery: 1, 4, 7,
2. Zabudowania gospodarcze,
3. Zabudowania gospodarcze przy domu nr 4 i 7,
4. Zespół folwarczny.

Osiedle Suszyce

1. Stodoła,
2. Budynek stajenny,
3. Obora,
4. Zespół folwarczny,
5. Ogród dworski.

Osieczyce

1. Zespół folwarczny,
2. Owczarnia.

Sobieraj

1. Zespół folwarczny

Wałdowice

1. Cmentarz - samotna mogiła żołnierza poległego na II wojnie światowej

Tabela nr 3. Obiekty o wartościach archeologicznych w mieście i gminie Lubniewice: